Srebrenica’nın Ebedi Çığlığı ve Ahmet Kemal Baysak’ın Ölümsüz Mirası
11 Temmuz… Tarihin kanayan yarası bir kez daha sızlıyor.
1995’te, Avrupa’nın göbeğinde, medeniyet dediğin tek dişi kalmış canavar, Srebrenica’da en vahşi yüzünü gösterdi. “Güvenli bölge” ilan edilen bir kentte, 8 binden fazla masum Boşnak erkeği ve çocuğu sistematik bir vahşetle katledildi. Anneler evlatlarını, eşler kocalarını, kardeşler kardeşlerini sonsuzluğa uğurladı.
Hepimizin göz rengi farklı, ama gözyaşlarımız aynı. Bosna Hersek’te katledilen insanları sevgi ve saygıyla anıyoruz. Bu, soykırımdı; adaletin göz yumduğu, vicdanların sustuğu, dünyanın seyirci kaldığı bir soykırımdı.
O kara günlerden bugüne 31 yıl geçti. Potocari Anıt Mezarlığı’nda her 11 Temmuz’da dizilen tabutlar, toprağa düşen yaşlar ve “Unutmadık, unutturmayacağız” haykırışları, zamanın aşındıramadığı bir acının ebedi izidir.
Srebrenica, yalnızca bir yer adı değil; insanlığın hafızasında silinmez bir lekedir. Ama aynı zamanda, o karanlıkta parlayan insanlık meşalelerinin de adıdır.
İşte o meşalelerden en parlaklarından birisir; Ahmet Kemal Baysak.
Karşıyaka’nın bağrından çıkan, Boşnak kökenli bir ailenin evladı olarak 1933’te doğan Baysak, 1994-1999 yılları arasında Karşıyaka Belediye Başkanı oldu.
Karşıyaka, sadece bir semt değildir. Tarih boyunca özgürlük, dayanışma, birlik ve beraberlik ile yoğrulmuş tarihi bir mirastır.
Sayın Baysak, bu mirasa yakışır şekilde başkanlık koltuğunda otururken hem semte çağdaş hizmetler kazandırdı. Hem de Bosna’da yaşanan soykırım sırasında Karşıyaka’yı bir umut kapısı haline getirdi.
Yüzlerce Boşnak’ı ölümün pençesinden kurtardı, semte getirdi, evini ve gönlünü onlara açtı. Ailesiyle birlikte barınmadan eğitime, her türlü desteği verdi.
Savaş bitse de mücadelesi bitmedi. Bosna Hersek Fahri Başkonsolosu unvanıyla resmileşen bu insani seferberlik, ömrünün sonuna kadar sürdü.
Boşnaklar ona “Boşnaklar’ın Schindler’i” dediler.
Oscar Schindler nasıl ki Nazi zulmünde binlerce Yahudi’yi kurtardıysa, Kemal Baysak da Avrupa’nın ortasında yaşanan en büyük katliamda kardeşlerini kurtaran bir vicdan abidesi oldu.
Kardeş kent bağları kurdu, yatırımlar getirdi, gençleri eğitti, Srebrenica anmalarında her yıl o annelerin gözyaşlarına ortak oldu. Adı Bosna’da sokaklara, parklere, kalplere kazındı.
Ahmet Kemal Baysak, 2021’de aramızdan ayrıldı ama mirası ebediyen yaşıyor. Karşıyaka’da, İzmir’de ve Bosna’da Baysak’ın adı, iyiliğin ve dayanışmanın sembolü olarak yankılanıyor.
Sayın Baysak, Karşıyaka’nın tarihi sorumluluğunu omuzlarında taşıyan bir başkan olarak bize şunu gösterdi: İnsanlık, en karanlık zamanlarda bile bir vicdanın ışığıyla aydınlanabilir.
O, “Bir insanı kurtarmak bile kârdır” diyerek tarihe geçti. Bugün Srebrenica’yı anarken, sadece acıyı değil; o acıya merhem olan kahramanları ve Karşıyaka gibi kadim bir semtin taşıdığı insani mirası da ebediyen yâd ediyoruz.
Bölünürsek yok oluruz, birleşirsek var oluruz. Her zamankinden daha fazla birliğe, beraberliğe ihtiyaç duyduğumuz bu süreçte güzel vatanımıza hep birlikte sahip çıkalım.
Bu, Srebrenica’nın ve Ahmet Kemal Baysak’ın bizlere bıraktığı en büyük mirastır.
