Cumhuriyet Tarihinin Karşıyaka Mührü

Bazı şehirler tarihe tanıklık eder. Bazıları ise tarihin bizzat kendisi olur.

Karşıyaka, Cumhuriyet'in en kritik günlerinden birinde yalnızca bir ilçe değildi; genç Türkiye Cumhuriyeti'nin yanında dimdik duran bir iradenin adıydı.

Haziran 1926...

Henüz üç yaşındaki Cumhuriyet, en büyük sınavlarından birini veriyordu. Gazi Mustafa Kemal Paşa'ya İzmir'de düzenlenmek istenen suikast girişimi ortaya çıkarılmış, ülke büyük bir infial yaşamıştı. Tam da böylesine kritik günlerde Karşıyaka, tarihine yakışır bir duruş sergiledi.

Aslında bu bağlılığın temelleri aylar önce atılmıştı.

11 Ekim 1925'te Karşıyaka'yı selamlayan Mustafa Kemal Paşa'nın, "Karşıyakalılar, annem sizin sinenizde, sizin topraklarınızda yatıyor." sözleri, ilçe halkının hafızasına yalnızca bir hitap olarak değil, bir emanet olarak kazındı.

Suikast girişiminin ardından bu emanete sahip çıkan ilk yerlerden biri yine Karşıyaka oldu.

Dönemin Karşıyaka Belediye Başkanı ve aynı zamanda Karşıyaka Spor Kulübü Başkanı olan İplikçizade Fikri Bey (Fikri Altay), vakit kaybetmeden harekete geçti. 20 Haziran 1926'da Soğukkuyu'da binlerce kişinin katıldığı büyük protesto mitingi düzenlendi. Hazırlanan ve dönemin gazetelerinde yayımlanan tel'in beyannamesi, yalnızca suikastı lanetleyen bir metin değil, Cumhuriyet'e bağlılığın açık bir manifestosuydu.

Ancak arşivlerde dikkat çeken başka bir ayrıntı daha var.

Mustafa Kemal Paşa İzmir'e geldiğinde kendisini karşılayan isimlerden biri, İzmir Vali Vekili Halid Onaran'dı. Bugün çok az kişinin bildiği bu isim, aynı zamanda Karşıyaka Spor Kulübü'nün kurucu kadrosunda yer alan önemli şahsiyetlerden biriydi.

Yani Cumhuriyet'in en kritik gününde hem Karşıyaka Belediyesi'nin hem de devletin mülki idaresinin merkezinde yine Kaf Sin Kaf'ın kurucu kadroları bulunuyordu.

24 Haziran 1926 günü gerçekleşen ikinci Karşıyaka ziyareti ise kulüp tarihinin en anlamlı sayfalarından biri olarak kayıtlara geçti.

Mustafa Kemal Paşa'nın yanında Başvekil İsmet İnönü, Fahrettin Altay Paşa, Hariciye Vekili Tevfik Rüştü Aras ve Ruşen Eşref Ünaydın bulunuyordu.

Heyet, Karşıyaka Belediyesi ziyaretinin ardından Karşıyaka Spor Kulübü'nün tenis kortlarına geçti.

Burada kulübün sporcuları Zeki ve Siret Beylerin karşılaşmasını izleyen Gazi Mustafa Kemal, kadın tenisçilerin müsabakalarını da büyük bir ilgiyle takip etti. Türk kadınının spor alanındaki varlığını memnuniyetle karşılaması, Cumhuriyet'in çağdaşlaşma hedeflerinin sahadaki en güzel yansımalarından biriydi.

Bugün hâlâ hafızalarda yer eden o tarihi fotoğraf da işte bu ziyarette çekildi. Mustafa Kemal Paşa'nın hemen arkasında Fikri Altay ile sadık yaveri Rüsuhi Savaşçı yer alıyordu.

Ziyaret sonunda Gazi'nin Karşıyaka Spor Kulübü Şeref Defteri'ne yazdığı birkaç satır ise aslında her şeyi özetliyordu:

"Bu defaki ziyaretimde geçen aylarda masarrıf-ı mesai ve hizmetin kıymetli asarını gördüm. Teşekkür ve tebrik ederim."

Altındaki imzalar ise dönemin devlet kadrosunun Karşıyaka'ya verdiği değerin en güçlü göstergesiydi.

Yıllardır eski harfli gazeteler, devlet arşivleri ve resmi belgeler üzerinde sürdürdüğümüz çalışmalar Karşıyaka Spor Kulübü'nün tarihine dair çok önemli gerçekleri de gün yüzüne çıkarıyor.

1 Ocak 1915 tarihli Ahenk gazetesinde ulaştığımız "Karşıyaka'da Kulüp Tesisi" haberi, kulübün resmi adının Karşıyaka Türk Mümarese-i Bedeniyye Terakki Kulübü olduğunu açıkça ortaya koyuyor.

Belgeler gösteriyor ki 1912 yılında doğan kulüp, 1914 sonunda Müdafaa-i Milliye Cemiyeti'nin himayesinde resmiyet kazanıyor.

Yine aynı arşivlerde kulübün ilk resmi futbol karşılaşmasına da ulaşıyoruz.

28-30 Ocak 1915 tarihlerinde İzmir İttihat ve Terakki Merkez Ticaret Mektebi ile oynanan karşılaşmayı Karşıyaka 3-0 kazanıyor.

Daha da önemlisi...

Yıllardır sözlü tarih anlatılarında geçen Omiros Tarlası'nın yeri de artık belgelerle netleşmiş durumda. Eski gazetelerde burası "Osmanpaşa Camii Şerifi yanındaki meydanlık" olarak tarif ediliyor.

Bütün bu belgeler tek bir gerçeği gösteriyor.

Karşıyaka Spor Kulübü yalnızca bir spor kulübü değildir.

Kuruluşundan itibaren milli mücadele ruhunu taşıyan, Cumhuriyet'in en zor günlerinde devletin yanında duran, kurucuları belediyeden valiliğe kadar kamu görevlerinde sorumluluk üstlenen ve Atatürk'ün takdirini bizzat kazanmış köklü bir Cumhuriyet kurumudur.

Armasındaki Ay-Yıldız, yalnızca bir sembol değildir.

O arma, yüz yılı aşkın süredir Cumhuriyet'e bağlılığın, Kuvâ-yı Milliye ruhunun ve Kaf Sin Kaf'ın onurlu duruşunun sessiz ama en güçlü nişanesidir.